2022 оны тохиолдлын 7.1 сая нь өөрчилж болох эрсдэлтэй холбоотой байжээ
Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллагын мэдээлэлд тулгуурласан шинэ судалгаагаар 2022 онд бүртгэгдсэн хорт хавдрын 7 сая гаруй тохиолдол нь урьдчилан сэргийлэх боломжтой ангилалд багтаж байв. Тухайн жил дэлхий даяар илэрсэн 18.7 сая шинэ тохиолдлын 7.1 сая нь тамхи, архи, зарим халдвар зэрэг өөрчилж болох эрсдэлт хүчин зүйлүүдтэй холбоотой байсан бөгөөд энэ нь нийт тохиолдлын 37.8 хувийг эзэлжээ. Судалгаанд илүүдэл жин, таргалалт, агаарын бохирдол, орчны хордуулагч бодис зэрэг хүчин зүйлүүдийг мөн багтаасан байна.
“Хавдрыг эхлэхээс нь өмнө сэргийлэх мэдлэг хангалттай болсон” гэж IARC-ийн судлаач онцоллоо
Олон улсын Хорт Хавдрын Судалгааны Агентлаг (IARC)-ийн мэргэжилтэн Изабель Соэржоматарам “бид одоо хорт хавдрыг эхлэхээс нь өмнө сэргийлэх талаар хангалттай мэдээлэлтэй болсон” гэжээ. Тэрээр уг судалгааг хамтран бичсэн Андре Илбавитэй хамт 185 орны 36 төрлийн хорт хавдрын мэдээллийг нэгтгэн дүгнэж, үр дүнгээ Nature Medicine сэтгүүлд нийтэлсэн байна.
Судалгаанд 30 төрлийн өөрчилж болох эрсдэлт хүчин зүйл багтав
Судлаачид нийт 30 төрлийн өөрчилж болох эрсдэлт хүчин зүйлийг авч үзжээ. Үүнд хүний зан үйл, амьдралын хэвшил, орчны нөлөөлөл зэрэг олон хүчин зүйл орсон бөгөөд зарим нь өмнө нь илүү хязгаарлагдмал хүрээнд яригддаг байсан шалтгаануудыг ч хамруулсан байна.
Халдварын шалтгаант хавдрыг анх удаа өргөн хүрээнд тооцсон нь онцлог болов
Энэ удаагийн судалгаанд В гепатит, хүний хөхөнцөр вирус (HPV) зэрэг халдварт шалтгаануудыг анх удаа илүү өргөн хүрээнд хамруулжээ. Тухайлбал, HPV-тай холбоотой, урьдчилан сэргийлэх боломжтой хавдрын түвшин зарим бүс нутагт өндөр хэвээр байгааг онцолсон байна.
Эмэгтэйчүүдийн хувьд HPV-тэй холбоотой хавдрын хувь хамгийн өндөр байна
Эмэгтэйчүүдийн дунд урьдчилан сэргийлэх боломжтой хавдрын хамгийн их хувийг HPV-тай холбоотой хавдрууд эзэлжээ. HPV-ийн эсрэг вакцин үр дүнтэй ч зарим бүс нутагт вакцинжуулалтын эргэлзээ, хамрагдалтын ялгаа хэвээр байгааг судалгаанд дурдсан байна. Өндөр орлоготой Австрали зэрэг улсад умайн хүзүүний хорт хавдрын үзүүлэлт бараг арилсан түвшинд хүрсэн бол Латин Америк болон Сахарын өмнөд Африкт харьцангуй өндөр хэвээр байгаа дүр зураг ажиглагджээ.
Латин Америкт 2022 онд умайн хүзүүний хорт хавдрын 63 мянга гаруй тохиолдол, 30 мянга гаруй нас баралт бүртгэгдсэн байна. Бразилын хавдар судлаач Мария Паула Курадо энэ нөхцөл байдлыг вакцин, эрт илрүүлэлтэд хандах боломж хангалтгүй байгаатай холбон тайлбарласан байна.
Эмэгтэй, эрэгтэйчүүдийн эрсдэлийн бүтэц өөр байгааг судалгаа харуулав
Судалгааны дүнгээр халдварт хүчин зүйлүүд эмэгтэйчүүдийн дунд урьдчилан сэргийлэх боломжтой хавдрын хамгийн их тоог бүрдүүлсэн байна. Тодруулбал, эмэгтэйчүүдийн хувьд халдварт хүчин зүйлээс үүдсэн тохиолдол 2.7 сая бөгөөд энэ нь 29.7 хувьтай тэнцжээ. Харин эрэгтэйчүүдийн дунд зан үйлийн эрсдэлт хүчин зүйл, ялангуяа тамхи хамгийн том хувийг эзэлж, 4.3 сая тохиолдол буюу 45.4 хувьд хүрсэн байна.
Уушгины хорт хавдрын хувьд эрсдлийн шинж төстэй хэдий ч эрэгтэйчүүдийн тохиолдол 1.33 саяд хүрсэн нь эмэгтэйчүүдийнхээс 0.48 саяар өндөр байжээ.
2045 он хүртэл өсөлт огцом нэмэгдэх төлөвтэй тул зорилтот арга хэмжээ шаардав
2045 он гэхэд хорт хавдрын тохиолдол 50 хувиар өснө гэсэн таамаг гарсантай холбоотойгоор судлаачид урьдчилан сэргийлэлтэд чиглэсэн “зорилтот арга хэмжээ”-г яаралтай хэрэгжүүлэх шаардлагатайг онцолжээ. Мөн өөрчилж болох хүчин зүйлтэй холбогдоогүй үлдсэн 62.2 хувийн шалтгаан нь насжилт, ховор хавдрууд, эсвэл одоогоор бүрэн тодорхойлоогүй эрсдэлтэй холбоотой байж болохыг тэмдэглэсэн байна.
Судалгааг “өгөгдөлд суурилсан урьдчилан сэргийлэлтийг тодорхойлох чухал хувь нэмэр” гэж үнэлэв
Францын судлаач Сюзетт Делалож энэхүү судалгааг “дэлхийн хэмжээнд өгөгдөлд суурилсан урьдчилан сэргийлэлтийг тодорхойлох чухал хувь нэмэр” хэмээн үнэлсэн байна. Судлаачид цаашид жендер болон нийгэм-эдийн засгийн ялгааг харгалзан үзсэн бодлого, хөтөлбөр хэрэгжүүлэх шаардлагатайг мөн онцолжээ.
