Сүүлийн хэдэн арван жилд ойрын хараа (миопи) дэлхий даяар огцом нэмэгдэж байна. Судлаачид энэ асуудал яагаад “тархалтын” хэмжээнд хүрч буйг удаан хугацаанд тайлбарлахыг оролдож ирсэн бөгөөд Нью-Йорк мужийн их сургуулийн (SUNY) Оптометрийн коллежийн шинэ судалгаа нэгэн сонирхолтой таамгийг дэвшүүлжээ. Үүний гол санаа нь: хүмүүс дотогшоо орчинд илүү их цаг өнгөрүүлэх болсноор нүдэнд хүрэх гэрэл багасч, энэ нь миопи үүсэх, даамжрахад нөлөөлж байж мэднэ.
Ойрын зайд төвлөрөх үед нүд хэрхэн өөрчлөгдөж байгааг ажиглав
Судалгаанд 34 сайн дурын оролцогчийг лабораторийн нөхцөлд хамруулжээ. Тэднээс 21 нь миопитой, 13 нь хэвийн хараатай байв. Оролцогчид гэрэлтэлт болон контраст нь өөр өөр дөрвөлжин байнуудад анхаарлаа төвлөрүүлж, нэг нүдээ ээлжлэн халхалж туршилт хийсэн байна.
Ажиглалтаар миопитой хүмүүсийн нүд анхнаасаа дотогш чиглэсэн байрлалтай байх хандлагатай бөгөөд хүүхэн хараа нь хэвийн хараатай хүмүүсээс илүү хүчтэй агшиж байжээ. Судлаачдын тайлбараар энэ нь торлог бүрхэвчийн “ON pathway” (гэрлийн өдөөлтийг боловсруулдаг систем)-ийг сулруулж болзошгүй.
Үүн дээр үндэслэн тэд нэг таамаг дэвшүүлсэн байна: миопитой үед ойрын объект дээр “тод” фокус үүсгэх нь торлог бүрхэвч хангалттай гэрэл авах шаардлагаас илүү давамгай болж магадгүй. Ингэснээр “хаалттай тойрог” үүснэ: нүд илүү чанга төвлөрнө, хүүхэн хараа илүү агшина, торлог бүрхэвчид хүрэх гэрэл бүр ч багасна, улмаар ойрын хараа аажмаар гүнзгийрч болно.
Яагаад дотор орчинд асуудал хурцаддаг вэ
Гадаа хурц гэрэлтэй үед хүүхэн хараа байгалийн жамаараа агшиж нүдийг хамгаалдаг ч торлог бүрхэвч рүү хүрэх гэрэл хангалттай хэвээр үлддэг. Харин дотор орчинд, ялангуяа утас, таблет, ном зэрэг ойрын зүйл рүү удаан ширтэх үед хүүхэн хараа гэрлийн хүчнээс бус “тодруулах” зорилгоор агшдаг. Гэрэлтүүлэг сул үед энэ нь торлог бүрхэвчид хүрэх гэрлийг мэдэгдэхүйц бууруулж, миопийн хөгжлийг дэмжих магадлалтай гэж судлаачид үзжээ.
Ойрын хараа түгээмэл асуудал: генетик ба бусад хүчин зүйл
Миопи нь генетикийн хүчтэй хамааралтай бөгөөд нүд сунаж уртсах үед гэрлийн туяа торлог бүрхэвч дээр зөв төвлөрөхөө болихоос үүддэг. Гэхдээ SUNY-ийн төсөл өөр өнцөг нэмж байна: зөвхөн удамшил эсвэл дүрсний бүдэгрэлээс гадна ойрын зайд удаан төвлөрөх үед торлог бүрхэвч хангалттай гэрэл авч чадахгүй байх нь чухал үүрэгтэй байж мэднэ.
Энэ тайлбар нь бас нэг асуудлыг холбож өгч байна: хэт хүчтэй шил зүүх нь сөрөг нөлөөтэй байж болзошгүй. Учир нь тэдгээр нь зөвхөн бүдэгрэлтийг багасгаад зогсохгүй, торлог бүрхэвчид хүрэх гэрлийн хэмжээнд ч нөлөөлж болох юм.
Судалгааны ач холбогдол ба цаашдын чиглэл
Судалгааны зохиогчид үр дүн нь оролцогчдын тоо цөөн, мөн гадаа ба дотор нөхцөлийг шууд харьцуулсан туршилт хийгдээгүй гэдгийг онцолжээ. Гэсэн ч энэ нь цаашдын судалгаа, тэр дундаа хүүхэд, залуусын дунд миопиос урьдчилан сэргийлэх боломжит стратеги боловсруулахад суурь өгнө гэж үзэж байна.
Таамгаар бол 2050 он гэхэд дэлхий дахинд залуусын бараг 40% нь ойрын хараатай болж болзошгүй тул шалтгааныг тодруулах, үр дүнтэй урьдчилан сэргийлэх арга олох шаардлага улам тулгамдаж байна.
Харааны нейрошинжлэгч Хосе-Мануель Алонсогийн хэлснээр, «энэ бол одоохондоо эцсийн хариулт биш, харин физиологийн ажиглалтаар тулгуурласан таамаг бөгөөд одоогийн олон өгөгдлийг хооронд нь холбож өгч байна. Илүү олон судалгаа миопиос урьдчилан сэргийлэх, эмчлэх арга замыг тодруулахад тусална».
