Индонезийн Бали аралд жуулчдад зориулсан заан унах үйлчилгээг албан ёсоор зогсоох шийдвэр хэрэгжиж эхэллээ. Байгалийн аж ахуй хариуцсан яаманд харьяалагддаг Байгаль, экосистем хамгааллын ерөнхий газраас өнгөрсөн сард гаргасан тушаалаар заан унуулах, үзүүлбэрт ашиглах үйл ажиллагааг бүрэн зогсоож, оронд нь илүү ёс зүйтэй, боловсролын чиглэлтэй зэрлэг амьтны аялал жуулчлал руу шилжихийг шаардаж байна.
Хориг ямар байдлаар хэрэгжиж байна вэ?
Энэхүү баримт бичиг нь парламентын баталсан хууль биш ч заавал дагаж мөрдөх шинжтэй зөвшөөрлийн тогтолцоогоор дамжин хэрэгжинэ. Орон нутгийн захиргааны байгууллагууд шаардлага биелүүлэхгүй эзэмшигчидэд анхааруулга өгөх, шаардлагатай тохиолдолд үйл ажиллагааны зөвшөөрлийг нь цуцлах бүрэн эрхтэй.
Бали мужийн байгаль хамгааллын агентлаг BKSDA Bali уг шийдвэрийг хэрэгжүүлэх гол байгууллага болж, заан эзэмшдэг байгууллагуудад албан мэдэгдэл хүргүүлэн шалгалт, хяналтыг эрчимжүүлсэн. Ингэснээр заан унах үйлчилгээ үзүүлдэг операторуудад үйл ажиллагаагаа өөрчлөхөөс өөр сонголт үлдээгүй.
Заан унах үйлчилгээгээ зогсоосон байгууллагууд
2026 оны нэгдүгээр сарын байдлаар Бали арал дээр заан тэжээж, үзүүлбэр явуулдаг таван байгууллагаас дөрөв нь аль хэдийн заан унах үйл ажиллагааг зогсоосон байна. Эдгээрт:
Bali Zoo нь нэгдүгээр сарын 1-нээс эхлэн заан унуулахгүй болсон, түүнтэй хамт Bali Safari, Bakas Elephant Tour, Tasta Tabanan Wildlife Park зэрэг газрууд ч мөн ижил шийдвэр гаргажээ.
Хамгийн сүүлд эсэргүүцэлтэй хандаж байсан Mason Elephant Park ч BKSDA Bali-гаас хоёр удаа анхааруулга авсны дараа өнгөрсөн ням гарагаас заан унах үйлчилгээгээ зогсоосон. Хэрэв шаардлагыг биелүүлэхгүй бол тус паркийн үйл ажиллагааны зөвшөөрлийг цуцална гэдгийг байгаль хамгааллын байгууллага тодорхой мэдэгдсэн байна.
Амьтны эрх ба “дасгал” гэх маргаантай тайлбар
Зарим оператор олон жилийн турш заан унах нь аюулгүй, бүр амьтанд ашигтай хэмээн хамгаалж ирсэн. Тухайлбал, Mason Elephant Park-ийн үүсгэн байгуулагч Найжел Мэйсон энэ үйл ажиллагааг заанд “дасгал болдог” гэж тайлбарлаж байсан.
Гэвч амьтны эрхийг хамгаалагчид ийм тайлбарыг эрс няцаадаг. Тэдний мэдээлснээр, зааныг хүмүүс унахад зориулан “номхон” болгохын тулд бага насанд нь хатуу сургалт, хүч хэрэглэсэн арга, тусгаарлалт ашигладаг. Үүн дээр нэмэгдээд эмээл, хүний жин нь нуруу, хөлөнд байнгын ачаалал өгч, урт хугацааны ажил нь стресс, эрүүл мэндийн олон асуудал дагуулдаг гэж тэмдэглэж байна.
Бүс нутгийн түвшний чиг хандлага
2024 онд Зүүн Өмнөд Азийн Амьтны хүрээлэн, аквариумуудын холбоо заан унах үйл ажиллагааг үе шаттайгаар зогсоохыг дэмжсэн албан байр суурь илэрхийлсэн. Бүс нутгийн хэд хэдэн улс аль хэдийн ижил чиглэлд алхам хийсэн байна.
Камбожид 2019 оноос Ангкор Ватын ойролцоо заан унуулахыг бүрэн хориглож, Энэтхэг жуулчны үзвэрт зааныг ашиглахыг хориглосон. Тайландад заан унах нь хуулиар зөвшөөрөгдсөн хэвээр байгаа ч амьтны халамжийн удирдамжийн дагуу хатуу зохицуулалттай явагдаж буй гэж мэдээлэгддэг.
Бали дээрх хориг нь бүс нутгийн хэмжээнд зэрлэг амьтдыг жуулчлалд ашиглах практикийг дахин үнэлэх, илүү ёс зүйтэй загварт шилжих урсгалын нэг хэсэг болж байна.
