Ивээн тэтгэлэг нь орчин үеийн спортын эдийн засгийг хөдөлгөдөг гол хөшүүргүүдийн нэг болжээ. Өндөр үнэтэй шилжилт наймаа, томоохон тэмцээнүүд, олон саяын цалингийн сангуудын ард зөвхөн тасалбарын орлого, телевизийн эрхийн төлбөр байдаггүй. Үүнтэй зэрэгцээд нэр хүндтэй брэндүүдтэй байгуулсан стратегийн түншлэл, ивээн тэтгэгчийн гэрээнүүд клуб, холбоодын санхүүжилтийн том эх үүсвэр болдог. Энэ материалд клубүүд болон спортын холбоод орлогоо ямар эх үүсвэрээс бүрдүүлдэг, мөн яагаад мэргэжлийн спортыг ивээн тэтгэгчийн гэрээгүйгээр төсөөлөхөд бэрх болсон тухай өгүүлнэ.
Спортын санхүүжилт хэрхэн ажилладаг вэ?
Энэ сэдвийг Пари Сен-Жермен клубийн жишээгээр авч үзье. Reuters агентлаг 2024/25 оны улирлын дүнгээр Францын клубийн санхүүгийн мэдээллийг нийтэлсэн. Пари Сен-Жермен нийт 837 сая еврогийн орлого олж, үүний 367 сая евро нь арилжааны орлого байсан байна. Арилжааны орлогод ивээн тэтгэгчийн гэрээнүүд, түншлэлийн хэлэлцээрүүд, мерчандайзинг болон бусад орлого багтдаг. Харин тоглолтын өдрийн орлого (тасалбар, цэнгэлдэх доторх үйлчилгээ, дагалдах худалдаа) 175 сая евро болжээ.
Рекорд орлоготой байсан ч тус клуб улирлыг алдагдалтай дуусгасан. Энэ нь шилжилтийн төлбөр, цалингийн сан, дэд бүтэц болон өдөр тутмын үйл ажиллагааны зардал ямар их хэмжээнд хүрдгийг харуулж байна. Ийм нөхцөлд ивээн тэтгэгчийн хэлэлцээрүүд нь санхүүгийн тогтвортой байдлыг хадгалах үндсэн хэрэгсэл болж хувирна.
Пари Сен-Жермен ба Монголыг юу холбодог вэ?
Пари Сен-Жерменийн албан ёсны түншүүдийн нэг нь 1xBet бөгөөд тус компани Монгол дахь спортын хөгжлийг идэвхтэй дэмждэг. 2023 оноос эхлэн брэнд Монголын цахим спортын The MongolZ байгууллагыг ивээн тэтгэж, баг сүүлийн улирлуудад түүхэн амжилтуудыг үзүүлсэн.
2024 онд The MongolZ YaLLa Compass 2024 болон Thunderpick World Championship 2024 зэрэг олон улсын томоохон тэмцээнүүдэд түрүүлсэн. Мөн баг хоёр мэйжорт хоёуланд нь шалгарч, PGL Major Copenhagen 2024-т 15-р байр, Perfect World Shanghai Major 2024-т 5-р байр эзэлсэн. Улирлын төгсгөлд Valve-ийн чансаанд 4-р байр, HLTV-ийн чансаанд 7-р байранд бичигдсэн. 2025 онд баг түүхэн дэх хамгийн том амжилтаа гаргаж, BLAST.tv Austin Major 2025-ын финалд хүрсэн ч Vitality-д ялагдсан. 2025 оны намар The MongolZ Азийн багуудаас анх удаа дэлхийн чансааг тэргүүлж, Valve болон HLTV-ийн рейтингүүдэд 1-р байрт орсон. Энэ бүхнийг найдвартай түншийн дэмжлэггүйгээр төсөөлөхөд бэрх бөгөөд тэр дундаа Европ дахь бэлтгэлийн кэмпийг зохион байгуулсан нь багийн хөгжилд чухал нөлөө үзүүлсэн.
Мөн дэлхийн брэндийн буяны сан манай улсын үндэсний спортын холбоодын хөгжлийг дэмждэг. Тухайлбал, Unified National Championships 2024 арга хэмжээний хүрээнд оролцсон холбоо бүрд 17,500,000 төгрөгийн тусламж үзүүлсэн. Энэ нь тамирчдын бэлтгэлийн нөхцөлийг сайжруулах, бэлтгэл сургуулилтын чанарыг нэмэгдүүлэх, улмаар спортын соёлыг өргөжүүлэхэд бодит түлхэц болсон.
Ивээн тэтгэлэг нь аль хэдийнээ зүгээр нэг “өмсгөл дээрх лого” эсвэл “талбайн хажуугийн баннер” байхаа больсон. Өнөөдөр энэ нь клубүүдийн өрсөлдөх чадвар, тамирчдын бэлтгэлийн түвшин, холбоодын олон улсын зорилт, амбицад шууд нөлөөлдөг хамгийн чухал санхүүгийн хэрэгсэл юм.
