The Lancet-ийн судалгаа дэлхийн сэтгэцийн эрүүл мэндийн нөхцөл байдлыг харуулав
2023 оны байдлаар дэлхий даяар ойролцоогоор 1.2 тэрбум хүн ямар нэгэн төрлийн сэтгэцийн эмгэгтэй амьдарч байсныг шинэ судалгаагаар тогтоожээ. Энэ нь 1990 онтой харьцуулахад 95.5 хувиар нэмэгдсэн үзүүлэлт юм.
Пүрэв гарагт The Lancet сэтгүүлд нийтлэгдсэн уг судалгаанд дурдсанаар, хамгийн огцом өсөлттэй эмгэгүүд нь түгшүүрийн эмгэг болон сэтгэл гутрал байсан бөгөөд эдгээр нь 2023 онд ч хамгийн өргөн тархсан сэтгэцийн эмгэгүүдийн тоонд хэвээр үлджээ.
Түгшүүр, сэтгэл гутрал хамгийн түгээмэл эмгэг хэвээр байна
Судалгааны дүнгээр түгшүүрийн эмгэг болон сэтгэл гутрал дэлхий даяар хамгийн олон хүнд нөлөөлж буй сэтгэцийн эмгэгүүдээр нэрлэгдсэн байна. Харин гуравдугаарт бусад сэтгэцийн болон бодисын хамаарлын эмгэг дагалдаагүй хувь хүний эмгэгүүдийн ангилал оржээ.
Энэхүү судалгаанд 204 улс, нутаг дэвсгэрийг хамруулж, 12 төрлийн сэтгэцийн эмгэгийн тархалтыг нас, хүйс, газарзүйн байршил, нийгэм-эдийн засгийн ялгаатай уялдуулан шинжилсэн байна.
Судлаачдын үзэж байгаагаар “дэлхий нийт сэтгэцийн эмгэгийн улам дордсон ачааллын шинэ түвшин рүү орж байна” гэжээ.
“Энэ хэмжээний өсөлт үнэхээр цочирдом байсан”
Судалгааны тэргүүлэх зохиогч, Күйнсландын Их сургуулийн Нийгмийн эрүүл мэндийн сургуулийн дэд профессор Дамиан Сантамауро сэтгэцийн эмгэгийн өсөлтийн хэмжээ анхаарал татахуйц байгааг онцолсон байна.
Тэрээр “Энэ хэмжээний өсөлт үнэхээр цочирдом байсан” гэж мэдэгдсэн байна.
Мөн тэрээр “Үүнд олон хүчин зүйл нөлөөлж байгаа бөгөөд бүгдийг нь салгаж тайлбарлахад хэцүү. Эдгээр эрсдэлийн хүчин зүйлүүдийг шийдвэрлэхэд дэлхийн хамтын удирдлага шаардлагатай” гэжээ.
Судалгаанд хамруулсан 12 төрлийн эмгэг
The Lancet-д нийтлэгдсэн судалгаанд дараах сэтгэцийн болон хөгжлийн онцлогтой холбоотой эмгэгүүдийг хамруулсан байна.
- Хоёр туйлт эмгэг
- Шизофрени
- Аутизмын спектрийн эмгэг буюу тархины хөгжлийн онцлогтой холбоотой эмгэг
- ADHD буюу анхаарал дутмагшил, хэт хөдөлгөөнтөх эмгэг
- Анорекси буюу хоолноос татгалзах хооллолтын эмгэг
- Булими буюу “нөхөн арилгах” оролдлого хийдэг хооллолтын эмгэг
- Дистими буюу архаг хэлбэрийн сэтгэл гутрал
- Зан үйлийн эмгэг
- Тодорхойгүй шалтгаант оюуны хөгжлийн бэрхшээл
- Түгшүүрийн эмгэг
- Сэтгэл гутрал
- Хувь хүний эмгэг
Бүх 12 эмгэгийн тохиолдол өсжээ
Судлаачид хамруулсан 12 төрлийн эмгэг бүгд 1990 оноос хойш өссөн гэж дүгнэжээ. Үүнээс түгшүүрийн эмгэг хамгийн өндөр өсөлттэй байж, 1990 онтой харьцуулахад 158 хувиар нэмэгдсэн байна.
Сэтгэл гутралын тохиолдол мөн огцом өсөж, 1990 оноос 2023 он хүртэл 131 хувиар нэмэгджээ. Эдгээр хоёр эмгэг нь нийт сэтгэцийн эрүүл мэндийн ачааллын томоохон хэсгийг бүрдүүлж байна.
Анорекси, булими, шизофрени хамгийн бага тархалттай байв
Судалгаагаар хамгийн бага тархалттай эмгэгүүдэд анорекси, булими болон шизофрени багтсан байна. Гэсэн ч эдгээр эмгэгийг ховор гэж үзэх боломжгүйг судлаачид онцолжээ.
2023 оны байдлаар:
- Анорекси 4 сая тохиолдол
- Булими 14 сая тохиолдол
- Шизофрени 26 сая тохиолдол бүртгэгдсэн байна.
Зарим эмгэг эмэгтэйчүүдэд, зарим нь эрэгтэйчүүдэд илүү түгээмэл байна
Судалгааны үр дүнгээр ихэнх сэтгэцийн эмгэг эмэгтэйчүүдийн дунд илүү түгээмэл байжээ. Гэвч зарим төрлийн эмгэг эрэгтэйчүүдэд илүү олон тохиолдсон байна.
Эрэгтэйчүүдэд илүү түгээмэл байсан эмгэгүүд:
- Аутизм
- Зан үйлийн эмгэг
- ADHD
- Хувь хүний эмгэг
- Тодорхойгүй оюуны хөгжлийн бэрхшээл
Ковид-19 цар тахал сэтгэцийн эрүүл мэндэд хүчтэй нөлөөлжээ
Судалгаанд Ковид-19 цар тахал тодорхой сэтгэцийн эмгэгүүдийн тархалтад хэрхэн нөлөөлснийг мөн авч үзсэн байна. Цар тахлын өмнө түгшүүр болон сэтгэл гутралын түвшин аль хэдийн нэмэгдэж байсан ч Ковид-19-ийн үеэр болон дараа нь сэтгэл гутрал улам өсжээ.
Судлаачдын дүгнэснээр, сэтгэл гутрал цар тахлын өмнөх түвшиндээ буцаж очоогүй байна. Харин түгшүүрийн эмгэг цар тахлын үед оргилдоо хүрч, 2023 он хүртэл өндөр түвшинд хэвээр хадгалагджээ.
Сэтгэцийн эрүүл мэнд дэлхий нийтийн томоохон сорилт болов
The Lancet-ийн судалгааны дүн дэлхий дахинд сэтгэцийн эрүүл мэндийн ачаалал улам нэмэгдэж байгааг харуулж байна. Түгшүүр, сэтгэл гутралын өсөлт, цар тахлын дараах нөлөө, нас хүйс болон нийгэм-эдийн засгийн ялгаа нь энэ асуудлыг зөвхөн нэг улс орны хүрээнд бус, дэлхийн хэмжээнд авч үзэх шаардлагатайг илтгэж байна.
