Орчин үеийн хортой програмууд өмнөх шигээ системийг “илт” эвдэхээсээ илүүтэй өгөгдөл чимээгүй хулгайлах, криптовалют олборлох, эсвэл зар сурталчилгааг далд байдлаар хүчээр гаргах хэлбэрээр ажиллах нь нэмэгдсэн. Зарим тохиолдолд сайн антивирус ч ийм халдварын ул мөрийг тэр дор нь илрүүлэхгүй байх боломжтой. Иймээс хэрэглэгч өөрөө анзаарах боломжтой шинж тэмдгүүдийг ойлгож, зөв оношлох нь чухал.
1. Ер бусын газруудад зар гэнэт гарч эхлэх
Галерей дотор баннер үзэгдэх, тохиргооны цэсэнд хүртэл зар орох, эсвэл өөр аппын дээр бүтэн дэлгэцийн pop-up цонх хаа сайгүй гарч ирэх нь зар сурталчилгааны төрлийн хортой програмын шинж байж болно. Ялангуяа нэг апп эхний хэдэн өдөр хэвийн ажиллаад дараа нь зар “довтолгоо” шиг гаргаж эхэлбэл илүү сэжигтэйд тооцогдоно.
2. Утгагүй, хэт өргөн зөвшөөрөл шаардах
Жишээлбэл, жирийн тооцоолуур, гар чийдэн, зураг янзлагч зэрэг апп микрофон, SMS, харилцагчид хандах, эсвэл “бусад апп дээр давхарлан харагдах” зөвшөөрөл хүсвэл эрсдэлтэй. Ийм зөвшөөрөл нь хортой үйлдлээ нуухад ашиглагдах нь байдаг. Төхөөрөмжийн тохиргооноос ямар апп ямар зөвшөөрөлтэй байгааг шалгаж, үндэслэлгүй санагдвал тухайн аппыг устгах нь зөв.
3. Батерей хурдан дуусах, утас шалтгаангүй халж эхлэх
Та идэвхтэй ашиглаагүй үед ч батерей огцом “идэгдэж”, утас байнга халж байвал далд процессорын ачаалал үүсэж байгаагийн дохио байж болно. Ийм үед төхөөрөмж криптовалют олборлох, эсвэл botnet-ийн нэг хэсэг болж “ард нь” ажиллуулах зорилгоор ашиглагдсан байх магадлалтай.
4. Төхөөрөмжийн админ эрхтэй сэжигтэй апп байх
Админ эрхтэй аппыг энгийн аргаар устгах хэцүү байдаг. Аюулгүй байдлын тохиргоонд “Device admin apps” эсвэл төстэй хэсэгт зөвхөн шаардлагатай зүйл (жишээ нь байгууллагын профайл, хамгаалалтын шийдэл) л байх ёстой. Танихгүй эсвэл хэрэггүй апп админ эрхтэй байвал өндөр эрсдэл гэж үзнэ.
5. Танай оролцоогүйгээр апп суулгах, өөрөө нэмэгдэх
Таны зөвшөөрөлгүйгээр шинэ апп суулгагдах, эсвэл нээж үзээгүй програмууд гэнэт нэмэгдэх нь trojan төрлийн “ачаалагч” ажиллаж байгаагийн шинж байж болно. Энэ нь халдварын түвшин илүү ноцтой болсныг илтгэдэг тохиолдол ч байдаг.
Ямар арга хэмжээ авах вэ
Эдгээр шинж тэмдгүүдээс дор хаяж хоёр нь зэрэг ажиглагдвал утас халдвар авсан байх магадлал нэмэгдэнэ. Хамгийн найдвартай арга нь чухал мэдээллээ урьдчилан нөөцлөсний дараа үйлдвэрийн тохиргоонд нь сэргээх явдал. Мөн эрсдэл бууруулахын тулд сэжигтэй эх сурвалжаас апп суулгахгүй байх, зөвшөөрлүүдийг тогтмол шалгах нь чухал.
