Хүүхдийн цахим оролцоог зохицуулах шинэ хуулийн төсөл УИХ-д очив
Нийгмийн сүлжээнд хүүхдийн оролцоог зохицуулах тухай хуулийн төслийг Монгол Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүллээ. УИХ-ын дарга С.Бямбацогтод өнөөдөр буюу 2026 оны долоодугаар сарын 22-нд УИХ-ын гишүүн П.Наранбаяр, Ч.Анар, Л.Гантөмөр, П.Ганзориг нар уг хуулийн төслийг албан ёсоор хүргүүлсэн байна.
Энэхүү хуулийн төсөл батлагдвал хүүхдүүдийн нийгмийн сүлжээний хэрэглээнд тодорхой насны хязгаар тогтоож, цахим орчин дахь аюулгүй байдлыг нь хамгаалах эрх зүйн шинэ зохицуулалт бий болох юм.
2027 оноос 13-аас доош насныхан бүртгүүлэх боломжгүй болно
Хуулийг баталсан тохиолдолд 2027 оны есдүгээр сарын 1-ний өдрөөс хэрэгжүүлж эхлэхээр төлөвлөжээ. Энэ үеэс эхлэн 13-аас доош насны хүүхдүүд нийгмийн сүлжээнд бүртгүүлэхийг хязгаарлах юм.
Харин 13-аас дээш насны хүүхдүүд эцэг эхийн оролцоотойгоор, өөрийн жинхэнэ цахим хаягаар нийгмийн сүлжээнд нэвтрэх боломжтой байхаар тусгасан байна. Ингэснээр хүүхдийн цахим орчны хэрэглээг илүү хяналттай, ил тод, аюулгүй болгох зорилготой аж.
Олон улс хүүхдийн цахим хэрэглээнд хатуу зохицуулалт хийж байна
Сүүлийн жилүүдэд дэлхийн олон улс хүүхдийн нийгмийн сүлжээний хэрэглээг зохицуулах чиглэлээр бодит алхам хийж эхэлсэн байна.
Тухайлбал, Австрали улс 16 хүртэлх насны хүүхдийн нийгмийн сүлжээнд оролцох боломжийг хуулиар хязгаарлажээ. Мөн Европын орнууд, Бразил, Филиппин, Индонез, Сингапур, Өмнөд Солонгос зэрэг улс хүүхдийн цахим аюулгүй байдлыг хамгаалах эрх зүйн орчноо бүрдүүлээд байгаа юм.
Монгол Улсын хувьд ч энэ төрлийн зохицуулалтыг цаг алдалгүй хийх шаардлага үүссэн гэж төсөл санаачлагчид үзэж байна.
Хүүхдүүдийн 30 орчим хувь нь өдөрт дөрвөөс дээш цагийг цахим орчинд өнгөрүүлж байна
Судалгаагаар Монголын хүүхдүүдийн 30 орчим хувь нь өдөр бүр дөрвөөс дээш цагийг нийгмийн сүлжээнд өнгөрүүлдэг байна.
Мөн зарим хүүхэд хоёр настайгаасаа эхлэн ухаалаг утас хэрэглэж, цахим хэрэглээнд эрт дасах болсон нь анхаарал татаж байгаа аж. Үүний улмаас цахим орчинд донтох, хувийн мэдээллээ хамгаалж чадахгүй байх, эрх нь зөрчигдөх зэрэг эрсдэл нэмэгдсэн гэж үзжээ.
Иймээс хүүхдийн нийгмийн сүлжээний хэрэглээг нас, эцэг эхийн оролцоо, аюулгүй байдлын шаардлагатай уялдуулан зохицуулах хэрэгцээ бий болсон байна.
Хуулийн төсөл зургаан бүлэг, 20 зүйлтэй
Нийгмийн сүлжээнд хүүхдийн оролцоог зохицуулах тухай хуулийн төсөл нийт зургаан бүлэг, 20 зүйлтэйгээр боловсруулагджээ.
Төслийг боловсруулахдаа олон улсын стандарт, бусад улс орны эрх зүйн зохицуулалтыг судалсан байна. Мөн 12 мянга гаруй иргэнийг хамарсан хэлэлцүүлэг зохион байгуулж, нийслэлийн есөн дүүргийн 175 сургуулийн багш, нийгмийн ажилтан болон 13-16 насны 1100 гаруй хүүхэдтэй уулзаж ярилцжээ.
Үүнээс гадна “D-Parliament” платформоор дамжуулан сар гаруйн хугацаанд хэлэлцүүлэг өрнүүлж, 2100 орчим хүүхэд, эцэг эхээс санал авч нэгтгэсэн байна.
Ч.Анар: Хууль нь хүүхэд хамгаалахад чиглэнэ
Хуулийн төслийг хамтран санаачлагч, УИХ-ын гишүүн Ч.Анар:
-Технологийн компаниуд өмнө нь Монгол Улсад эрх зүйн орчин байхгүй гэх шалтгаанаар хүүхдийн хандалтыг хязгаарлах технологийн шийдлийг нэвтрүүлдэггүй байсан. Хууль хэрэгжих хугацааг 2027 оны есдүгээр сарын 1-нээр тогтоосон нь Харилцаа холбооны зохицуулах хороо болон үүрэн холбооны оператор компаниудад технологийн холболт, шийдлүүдийг хийх хугацаа олгож буй хэрэг юм. Түүнчлэн цар тахлын үеэс фэйсбүүк мессенжерээр хичээлийн даалгавар өгдөг болсон гажуудлыг засаж, хүүхдүүдийг ёс зүйтэй, хүний эрхийн шаардлага хангасан тусгай платформууд руу шилжүүлэх шаардлагатай.
Түүний хэлснээр, уг хууль нь иргэдийн үг хэлэх, үзэл бодлоо илэрхийлэх, хэвлэн нийтлэх эрх чөлөөнд халдах зорилгогүй бөгөөд зөвхөн хүүхдийн эрх, аюулгүй байдлыг хамгаалахад чиглэж байгаа аж.
Цахим орчин дахь хүүхэд хамгааллын шинэ үе эхлэх үү
Хэрэв хуулийн төсөл батлагдвал Монгол Улсад хүүхдийн нийгмийн сүлжээний хэрэглээг насны ангилал, эцэг эхийн оролцоо, технологийн шийдэлтэй уялдуулан зохицуулах анхны томоохон алхам болох юм.
Ингэснээр хүүхдүүдийн цахим аюулгүй байдал, хувийн мэдээллийн хамгаалалт, цахим орчин дахь эрхийн зөрчлийг бууруулах боломж бүрдэхээр байна.
