Амьсгалаа нэг минут барина гэдэг олон хүнд аль хэдийн том сорилт. Хоёр минут бол бараг л гайхамшиг мэт санагдана. Гэвч хүний биеийн хязгаарын тухай ойлголтыг бүрэн өөрчилж чаддаг хүмүүс бий. Хорватын фридайвер Витомир Маричичийн түүх яг ийм жишээ юм.
Амьсгалах эсэх нь ухамсарт сонголт болох мөч
Амьсгал бол хүний биед хамгийн автоматаар явагддаг үйл ажиллагааны нэг. Хүн амьдралынхаа туршид хэдэн зуун сая удаа амьсгалдаг ч үүнийг бараг анзаардаггүй. Харин фридайверүүд буюу апноэчид энэ төрөлхийн рефлексийг ухамсартайгаар “унтрааж” сурдаг.
Энгийн хүний хувьд амьсгалаа түгжих хугацаа ихэвчлэн 30-90 секунд байдаг. Харин тусгайлан бэлтгэгдсэн тамирчдын хувьд энэ үзүүлэлт хавьгүй өндөр. Зарим тохиолдолд бүр бодит бус мэт санагдах хэмжээнд хүрдэг.
Бүгдийг гайхшруулсан шинэ дээд амжилт
2021 онд хорват тамирчин Будимир Шобат усан дор 24 минут 37 секунд байж, дэлхийн дээд амжилт тогтоож байсан. Тухайн үед энэ нь хүний боломжийн дээд хязгаар мэт харагдаж байв.
Гэвч 2025 оны зун Маричич үүнээс ч илүү амжилт үзүүллээ. Тэрээр Хорватын Опатия хотод болсон үзүүлбэрийн үеэр амьсгалаа 29 минут 3 секундийн турш түгжсэн байна. Энэ нь өмнөх амжилтаас бараг таван минутаар илүү үзүүлэлт юм.
Түүний оролдлого ердөө гурван метрийн гүнтэй жижиг усан санд болсон ч тухайн мөчийн сэтгэлзүйн дарамт асар их байв. Үзүүлбэрийг олон арван хүн ажиглаж байсан бөгөөд тамирчин өөрөө 20 дахь минутаас хойш сэтгэлзүйн хувьд арай хөнгөн болсон ч бие махбод нь шууд утгаараа “эсэргүүцэж” эхэлсэн гэж тайлбарлажээ.
Ийм зүйл яаж боломжтой вэ
Ийм үр дүнд хүрэх гол хүчин зүйл нь зөвхөн олон жилийн бэлтгэл биш, харин шумбалтын өмнөх тусгай бэлтгэл юм. Маричич усанд орохоосоо өмнө ойролцоогоор 10 минутын турш цэвэр хүчилтөрөгчөөр амьсгалжээ. Ингэснээр цусан дахь хийн тэнцвэр өөрчлөгддөг.
Ердийн үед хүн амьсгалах хүсэл төрдөг нь хүчилтөрөгч дутагдсанаас бус, харин нүүрстөрөгчийн давхар исэл хуримтлагдсанаас болдог. Чухам энэ хий тархинд даралт өгч, хүнийг дахин амьсгалахад хүргэдэг.
Биеийг урьдчилан хүчилтөрөгчөөр хангах нь энэ мөчийг хойшлуулж, байгалийн физиологийн боломжийг давсан мэт урт хугацаанд амьсгалаа барих нөхцөл бүрдүүлдэг. Ийм бэлтгэлгүйгээр хамгийн шилдэг тамирчид ч ихэвчлэн 10-12 минутаас дээш гарах нь ховор байдаг.
Өөрийн биетэй хийх тэмцэл
Амьсгалаа удаан түгжих явцад хүний бие аюулын дохио өгч эхэлдэг. Өрц агшиж, булчин татах шинж илэрч, зүрхний хэм өөрчлөгдөнө. Энэ бол амьд үлдэхийг оролдож буй организмын байгалийн хамгаалах урвал юм.
Фридайверүүд эдгээр үйл явцыг хянахын тулд олон жил бэлтгэл хийдэг. Энэ нь зөвхөн биеийн хүчний асуудал биш, мөн сэтгэлзүйн тэсвэрийн шалгуур болдог. Тодорхой мөчөөс хойш бүхнийг уушгины багтаамж бус, тайван байдлаа хадгалах чадвар шийддэг.
Хүн байгалийн эсрэг
Ийм гайхалтай амжилт гарсан ч хүн далайн амьтдаас хол хоцорсон хэвээр. Жишээлбэл, Кювьегийн халим усан дор гурван цагаас дээш хугацаанд байж чаддаг. Мөн далайн хав, дельфин зэрэг амьтад хүний боломжийг амархан давдаг төрөлхийн механизмтай.
Гэхдээ Маричичийн тогтоосон амжилт өөр зүйлийг харуулж байна. Хүний биеийн боломж бидний төсөөлж байснаас хавьгүй өргөн хүрээтэй байж болох юм.
Энэ бол зөвхөн дээд амжилт биш
Тамирчин өөрөө энэ үзүүлбэр нь зөвхөн рекорд тогтоох зорилготой байгаагүйг онцолжээ. Тэрээр далай тэнгисийг хамгаалах, байгаль орчны асуудалд олон нийтийн анхаарлыг хандуулахыг хүссэн байна.
Магадгүй ийм төрлийн амжилтын гол утга нь зөвхөн тоогоор гайхшруулахад бус, хүн байгалийн хуулийг даван туулахыг оролдож байхдаа ч түүнтэй салшгүй холбоотой гэдгийг сануулахад оршиж байгаа юм.
