Сэтгэл санаагаа сэргээж, тархины зарим үйл ажиллагааг дэмжихийн тулд заавал хурдан гүйж, хүчтэй ачаалал авах шаардлагагүй байж магадгүй. Шинэ судалгаагаар ердөө 10 минут маш удаан хэмнэлээр гүйхэд сэтгэл санаа сайжирч, сэтгэн бодох чадварын зарим үзүүлэлт нэмэгдэх боломжтой бөгөөд энэ нөлөө дасгалын дараа бараг шууд илэрч байжээ.
Японы Цүкүбагийн их сургуулийн дасгалын биохими, мэдрэл-дотоод шүүрлийн судлалын гавьяат профессор Hideaki Soya-гийн удирдсан судалгаанд алхахаас ялимгүй хурдан хэмнэлтэй гүйлт тархины үйл ажиллагаанд бараг тэр даруй өөрчлөлт авчирсныг тогтоосон байна. Мөн оролцогчдын танин мэдэхүйн шалгалтын үзүүлэлт сайжирч, сэтгэл санаанд эерэг өөрчлөлт гарсан гэж “Imaging Neuroscience” шинжлэх ухааны сэтгүүлд нийтлэгдсэн дүн харуулжээ.
Soya судалгааны үр дүнгийн талаар:
“Гүйлт тархинд ашигтай байхын тулд заавал хүнд байх шаардлагагүй” гэж хэлсэн байна.
Түүний тайлбарласнаар, судлаачид маш хөнгөн биеийн хөдөлгөөн тархинд хурдан ашиг тусаа өгч чадах эсэхийг, мөн илүү хүчтэй дасгал дагалддаг физиологийн ачаалалгүйгээр ийм нөлөө гарах боломжтой эсэхийг сонирхсон аж.
Яагаад заавал гүйлт гэж?
Судлаачид өмнөх олон судалгаанд тулгуурласан байна. Тэдгээр судалгаагаар биеийн хөдөлгөөн ерөнхийдөө тархины эрүүл мэнд, сэтгэлзүйн байдалтай холбоотой гэж үздэг. Амьтан дээр хийсэн туршилтуудад гүйлт нь шинэ тархины эс үүсэх үйл явцыг өдөөдөг болохыг харуулсан бол хүн дээрх судалгаанууд алхалт, хүчний дасгал зэрэг хөдөлгөөн нь ой санамж муудах, сэтгэл гутрал, түгшүүрийн эрсдэл буурахтай холбоотой байж болохыг харуулжээ.
Гэхдээ эдгээр судалгааны ихэнх нь дасгалын урт хугацааны нөлөөнд төвлөрсөн байсан бөгөөд хөдөлгөөн хийснээс хэдхэн минутын дараа тархинд юу өөрчлөгддөгийг төдийлөн нарийвчлан авч үзээгүй байна.
Иймээс Soya гүйлтийн богино хугацааны нөлөөг онцгойлон сонирхжээ. Ойролцоогоор 20 жилийн өмнө хулгана дээр хийсэн туршилтаар түүний баг хамгийн удаан хурдаар гүйх нь ой санамж, сэтгэн бодохтой холбоотой тархины хэсгүүдийн мэдрэлийн идэвхжлийн үзүүлэлтийг нэмэгдүүлж байсныг тогтоосон байна. Харин идэвхгүй байсан хулгануудад ийм өөрчлөлт ажиглагдаагүй аж.
Дараа нь 2021 онд “Scientific Reports” сэтгүүлд нийтлэгдсэн өөр нэг судалгаанд Soya болон хамтран ажиллагчид нь эрүүл 26 насанд хүрэгчийг туршилтад хамруулжээ. Тэд 10 минутын турш дунд зэргийн хэмнэлээр гүйсэн бөгөөд энэ нь амьсгаа хүндрэх, бараг ярих боломжгүй болох хэмжээний ачаалал байв. Дасгалын дараа оролцогчдын сэтгэл санаа болон сэтгэн бодох үзүүлэлт сайжирч, танин мэдэхүйн үйл ажиллагаатай холбоотой тархины хэсгүүдийн идэвхжил нэмэгджээ.
Удаан гүйлтийг туршсан шинэ судалгаа
Шинэ судалгаанд эрүүл 24 эрэгтэй, эмэгтэй оролцсон байна. Тэдний сэтгэл санаа, танин мэдэхүйн чадварыг хэмжих шалгалт авч, тархины үйл ажиллагааг хянах зориулалттай мэдрэгч бүхий малгай өмсүүлжээ.
Нэг удаагийн туршилтаар оролцогчид гүйлтийн төхөөрөмж дээр 10 минут зүгээр суусан бол өөр нэг удаад тэд боломжит хамгийн удаан хэмнэлээр 10 минут гүйсэн байна.
Гүйлтийн хурд нь нэг миль замыг ойролцоогоор 17-21 минутад туулах хэмжээтэй байсан бөгөөд судлаачдын хэлснээр ийм хурдыг алхалтаар ч хийж болно. Гэсэн ч оролцогчид үнэхээр гүйж байсан эсэхийг эрдэмтэд толгойн дээш доош босоо хөдөлгөөнийг хэмжих мэдрэгчээр баталгаажуулжээ. Энэ хөдөлгөөн нь гүйлтийн нэг онцлог шинж аж.
Дасгалын дараа гүйлтийн төхөөрөмж дээр суусан оролцогчдод төстэй өөрчлөлт ажиглагдаагүй байна. Харин удаан гүйсэн хүмүүсийн танин мэдэхүйн шалгалтын үзүүлэлт сайжирч, ихэнх нь сэтгэл санаа дээрдсэн гэж мэдэгджээ. Мөн өндөр түвшний сэтгэн бодох, шийдвэр гаргах зэрэгтэй холбоотой тархины урд духны бор гадаргын хэсгүүд илүү идэвхтэй болсон байна.
Судлаачид мөн гүйлтийн үеийн толгойн дээш доош хөдөлгөөний хэмжээ болон сэтгэл санааны сайжралын хооронд холбоо байгааг ажиглажээ. Харин толгойн хурдатгал болон танин мэдэхүйн үзүүлэлтийн өсөлтийн хоорондын хамаарал харьцангуй тодорхой бус байсан байна.
Soya “Washington Post”-д өгсөн тайлбартаа:
“Хамгийн зөөлөн хэмнэлээр, ердөө 10 минут гүйх нь сэтгэл санааг сайжруулж, урд духны бор гадаргын үйл ажиллагааг дэмжихэд хангалттай” гэж хэлжээ.
Энэхүү судалгаанд оролцоогүй зарим эрдэмтэн үр дүнг ирээдүйтэй гэж үнэлсэн ч илүү өргөн хүрээнд үргэлжлүүлэн шалгах шаардлагатай гэж үзсэн байна. Харин Soya-гийн хувьд судалгааны дүн өдөр тутмын амьдралд хэрэглэхэд тун энгийн санаа өгч байна.
Түүний хэлснээр:
“Илтгэл тавихын өмнө эсвэл оюуны хүч шаардсан даалгавар хийхийн өмнө 10 минут удаан гүйх”, эсвэл сэтгэл санаа унасан үед ийм богино гүйлт хийх нь “бидний бодож буй хэрэглээний яг тэр хэлбэр” юм.
Тэрээр мөн:
“Ашиг тус нь үүний дараа шууд илэрдэг” гэж нэмж хэлжээ.
Ийнхүү шинэ судалгаа маш удаан, богино хугацааны гүйлт ч тархины идэвхжил, сэтгэл санаанд шуурхай эерэг нөлөө үзүүлж болохыг харуулж байна. Энэ нь завгүй хүмүүсийн хувьд өндөр ачаалалтай дасгал хийхгүйгээр өөрийгөө сэргээх энгийн арга байж магадгүй юм.
