2026 оны дэлхийн өрсөлдөх чадварын тайланд Монгол Улс доогуур эрэмбэлэгдэв
Швейцарын Лозанн хотод байрладаг Дэлхийн өрсөлдөх чадварын төвөөс жил бүр гаргадаг “Дэлхийн өрсөлдөх чадварын жилийн тайлан 2026”-д Монгол Улс 67 дугаар байрт бичигдсэн байна.
Энэхүү тайланг тус төв 38 дахь жилдээ гаргаж байгаа бөгөөд энэ удаа нийт 70 улсын өрсөлдөх чадварыг харьцуулан үнэлжээ.
Эдийн засгийн бодлого, өрсөлдөх чадварын судалгааны төв тайлангийн дүнг танилцуулах үеэр Монгол Улс 39.02 оноо авч, 70 орноос 67 дугаарт эрэмбэлэгдсэнийг мэдээлсэн байна.
Өнгөрсөн жилийн үзүүлэлтээс дахин сулрав
Монгол Улс өнгөрсөн онд уг тайланд 69 улсаас 65 дугаар байрт жагсаж байсан. Тухайн үед 2024 оны дүнтэй харьцуулахад дөрвөн байр ухарсан үзүүлэлттэй гарч байв.
Харин энэ онд судалгаанд хамрагдсан улсын тоо 70 болж нэмэгдсэн ч Монгол Улсын байр суурь өрсөлдөх чадварын хувьд доогуур түвшинд хэвээр үлдлээ.
Энэ нь эдийн засгийн тогтвортой байдал, засаглал, бизнесийн орчин, дэд бүтцийн үзүүлэлтүүд Монгол Улсын нийт үнэлгээнд сөргөөр нөлөөлж байгааг харуулж байна.
Дөрвөн үндсэн бүлгийн үнэлгээ
Тайланд улс орнуудын өрсөлдөх чадварыг дөрвөн үндсэн бүлгээр үнэлдэг. Монгол Улсын хувьд энэ удаа зарим үзүүлэлт ухарч, нэг хэсэгтээ бага зэрэг ахиц гарсан байна.
Эдийн засгийн тамир тэнхээний үзүүлэлтээр Монгол Улс дөрвөн байр ухарч, 59 дүгээр байрт оржээ.
Засаглалын үр ашгийн үзүүлэлтээр хоёр байр ухарч, 63 дугаарт бичигдсэн байна.
Харин бизнесийн байгууллагын ашигт ажиллагааны үзүүлэлтээр гурван байр урагшилж, 62 дугаарт эрэмбэлэгджээ.
Дэд бүтцийн үзүүлэлт өмнөх хэвээрээ буюу 66 дугаар байрт үлдсэн байна.
Инфляц хамгийн их хойш татсан үзүүлэлт болжээ
Эдийн засгийн бодлого, өрсөлдөх чадварын судалгааны төвийн захирал Ч.Отгочулуу Монгол Улсын өрсөлдөх чадварын байр сүүлийн жилүүдэд тогтмол ухарч байгааг онцолсон байна.
Тэрээр, “Манай улсын эрэмбэ сүүлийн жилүүдэд ухарсаар байна. Эдийн засгийн сөрөн тэсвэрлэх чадвараар хамгийн сүүлд орсон. Үйлчилгээний салбарын экспорт муу. Зэс, нүүрс экспортолдог ч орлогоо боловсрол, эрүүл мэнд, аялал жуулчлалд зарцуулж гадагш нь алдаж байна. Инфляц их байгаа нь хамгийн их хойш татсан үзүүлэлт болсон. Гэхдээ сайн нь ч бий. ДНБ-д эзлэх гадаадын хөрөнгө оруулалтын хувь хэмжээ харьцангуй их, бараа бүтээгдэхүүний экспортоор эхний 13-т, оффисын түрээсийн үнээр дэлхийд багадаа тооцогдож, хамгийн эхэнд бичигдсэн”-ийг тодотгосон юм.
Бодлогын тогтворгүй байдал, өрийн дарамт гол эрсдэлд тооцогдов
Тайланд Монгол Улсын өрсөлдөх чадварт сөргөөр нөлөөлж буй хэд хэдэн гол хүчин зүйлийг дурдсан байна.
Үүнд бодлогын тогтворгүй байдал, инфляц, өрийн дарамт, ур чадвартай ажиллах хүчний хомсдол, санхүүжилтийн хязгаарлагдмал байдал, ложистик болон дэд бүтцийн сул хөгжил багтжээ.
Эдгээр асуудал нь эдийн засгийн өсөлтийг тогтвортой хадгалах, бизнесийн орчныг сайжруулах, хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэхэд саад болж буй гол сорилт гэж үзсэн байна.
Зарим эерэг үзүүлэлт ч бүртгэгджээ
Сул үзүүлэлтүүд давамгайлсан ч тайланд Монгол Улсын зарим эерэг талуудыг мөн дурдсан байна.
Тухайлбал, боловсролтой эмэгтэйчүүдийн тоо өссөн, боловсролын салбарт зарцуулах санхүүжилт нэмэгдсэн, хүн ам болон ажиллах хүчний өсөлт сайжирсан гэж тэмдэглэжээ.
Мөн гадаадын хөрөнгө оруулалтын ДНБ-д эзлэх хувь харьцангуй өндөр, бараа бүтээгдэхүүний экспортын үзүүлэлт сайн байгаа нь Монгол Улсын давуу талд тооцогдсон байна.
Дэлхий дахинд өрсөлдөх чадварын шалгуур өөрчлөгдөж байна
“Дэлхийн өрсөлдөх чадварын жилийн тайлан 2026”-д дэлхийн эдийн засаг, геополитик, технологийн орчин өөрчлөгдөхийн хэрээр улс орнуудын өрсөлдөх давуу тал улам бүр сайн засаглал, дасан зохицох чадвар, сөрөн тэсвэрлэх чадамжаас хамаарах болж байгааг онцолжээ.
Судалгаанд нийт 341 үзүүлэлтийг ашигласан бөгөөд эдгээрийг эдийн засгийн тамир тэнхээ, засаглалын үр ашиг, бизнесийн байгууллагын ашигт ажиллагаа, дэд бүтэц гэсэн дөрвөн бүлэгт ангилан үнэлсэн байна.
Монгол Улсад өрсөлдөх чадвараа сэргээх шаардлага тулгарч байна
Монгол Улсын хувьд бизнесийн байгууллагын ашигт ажиллагааны үзүүлэлт бага зэрэг сайжирсан ч эдийн засгийн сөрөн тэсвэрлэх чадвар, засаглал, инфляц, дэд бүтэц зэрэг суурь асуудлууд нийт эрэмбийг доош татсан хэвээр байна.
Иймээс өрсөлдөх чадвараа сайжруулахын тулд бодлогын тогтвортой байдал, хүний нөөцийн чанар, инфляцын хяналт, дэд бүтэц болон экспортын бүтэц дээр илүү анхаарах шаардлагатайг энэ тайлан дахин харууллаа.
